( Dört fıkıh mezhebi yan yana )
Bu tablo nasıl okunur?
Her hücre, o geleneğin kendi müellifine ait doğrulanmış bir cümledir; geleneğin tamamına genellenmez. Bir hücreye tıklayınca o geleneğin aşağıdaki tam bölümüne gidilir.
- HANEFÎKaynaklı görüş
Namazda her rekâtın başında besmelenin gizlice okunmasının esas olduğu ve açıktan okunduğuna dair rivayetlerin sahih görülmediği belirtilir.
- ŞÂFİÎKaynaklı görüş
Kıraatin sesli yapıldığı namazlarda Fâtiha ve sonrasındaki sûrenin başında yer alan besmelenin de açıktan okunacağı ifade edilir.
- MÂLİKÎKaynaklı görüş
Farz namazlarda Fâtiha'dan önce ya da sûre başında besmelenin ne gizli ne de açıktan okunmayacağı ifade edilir.
- HANBELÎKaynaklı görüş
Namazda istiftâh ve istiazeyle birlikte besmelenin de gizli okunacağı, açıktan okunmasının sünnet olmadığı belirtilir.
Namazda besmelenin gizli okunmasının sünnet ve daha faziletli olduğu, ancak imamın açıktan okumasının da namaza zarar vermeyeceği açıklanır.Abdülazîz b. Bâz fetvaları
Kaynakta, namazda besmelenin açıktan okunması meselesinin doğrudan onun âyet kabul edilip edilmemesine bağlı olmadığı, besmeleyi âyet saymadığı hâlde açıktan okumayı sünnet gören veya âyet saydığı hâlde gizli okumayı benimseyen yaklaşımların bulunduğu ifade edilir.Avnü'l-ma'bûd
Kaynakta, besmelenin yer aldığı sûrenin bir âyeti sayılması durumunda, bu kabule dayanılarak namazda esnasında açıktan okunması gerektiği yönünde değerlendirmeler yapıldığı aktarılır.Hak Dini Kur'an Dili
Metinde, namaz kılınırken kıraat başlangıcında besmelenin açıktan okunmadığına ve ilk dönem uygulamalarında taavvüz ile birlikte gizli tutulduğuna işaret eden rivayetlerin yer aldığı belirtilir.Nukhab Afkar
Kaynakta, namazda besmelenin sesli okunduğuna dair rivayetlerin, bu uygulamanın gerekliliğini öğretmek amacıyla veya istisnai olarak gerçekleştiği şeklinde edildiği aktarılır.Sharh Musnad Abi Hanifa
Kaynakta, namaz kılınırken besmelenin kimi vakitlerde açıktan, kimi vakitlerde ise gizlice okunduğu ifade edilir.Safar Saʿada
Kaynakta, namazda besmelenin kıraati ve âyet sayılıp sayılmaması hususundaki görüş ayrılıklarının tali bir mesele olduğu ve ayrışma konusu yapılmaması gerektiği belirtilir.Qawaʿid Nuraniyya
( İhtilaf )
Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî
Şâfiî'nin namazda besmelenin açıktan okunmasının sünnet olduğu kanaatini taşıdığı nakledilir.Şerhu't-Telkīn
Sufyan Thawri
Süfyân es-Sevrî'nin namazda besmelenin açıktan okunmayacağını ifade ettiği nakledilir.Şerhu't-Telkīn
( Dört fıkıh mezhebi )
Başlıklar neye göre konuyor?
Başlıklar, cümlenin dayandığı eserin müellifine göre konur. Müellifin mezhebi yalnız klasik müellifin Arapça adındaki mezhep nisbesinden (el-Hanefî, eş-Şâfiî…), OpenITI künyesinden ya da mezhebini kendi cümlesiyle söyleyen TDV İslâm Ansiklopedisi maddesinden okunur; birden çok mezhep söylenen, mezhebi tartışmalı ya da değişmiş görünen ve nisbesi kabile adı olabilecek müellif hiçbir başlığa yazılmaz, mezhebi kaynakla kayıtlı olmayan müellif de genel kısımda kalır. Her cümle kendi müellifinin sözüdür, mezhebin tamamına genellenmez. Kur'ân, hadis mecmuaları ve çağdaş kaynaklar başlıkların üstünde durur.
Hanefîlere göre
Namazda her başında besmelenin gizlice okunmasının esas olduğu ve açıktan okunduğuna dair rivayetlerin görülmediği belirtilir.Tebyînü'l-hakāik
Kaynakta, rivayetler arasındaki farklılıklar sebebiyle namazda imamın besmeleyi açıktan veya gizlice okuma hususunda serbest olduğu yönündeki görüşe yer verilir.el-Mebsût
Besmelenin açıktan okunmasını savunanların bunu ilgili sûreden bir âyet kabul etmelerine dayandığı, buna karşılık sonraki rekâta doğrudan hamd ile başlanıp besmelenin açıktan okunmadığını bildiren nakillerin gerekçe gösterildiği belirtilir.Nasbü'r-râye
Namazda besmelenin ne gizli ne de açıktan okunduğu uygulamalar bulunmakla birlikte, bu konudaki farklı yaklaşımlara rağmen kişilerin birbirlerinin arkasında namaz kıldıkları ifade edilir.Qawl Sadid
Şâfiîlere göre
Kıraatin sesli yapıldığı namazlarda Fâtiha ve sonrasındaki sûrenin başında yer alan besmelenin de açıktan okunacağı ifade edilir.Sharh Kabir Besmelenin Fâtiha sûresinden bir âyet sayılması sebebiyle namazda onunla başlanmasının gerekli olduğu kabul edilir.Bayan Fi Madhhab Shafiʿi
Kaynakta, namazda besmelenin okunup okunmayacağı hususunda farklı değerlendirmeler bulunduğu, bunun gizlice yerine getirilmesi veya sünnet olarak okunması yönünde muhtelif görüşlerin yer aldığı aktarılır.Mazid Niʿma Metinde, Fâtiha sûresinin başında besmelenin okunmamasının namazı geçersiz kılacağı ve bir sûrenin bütünüyle okunmuş sayılması için başındaki besmelenin de kıraate dahil edilmesi gerektiği belirtilir.Bahr Muhit
Kaynakta, Hz. Peygamber'in namazda besmele ile Fâtiha'yı okuduğuna dair rivayet nakledilmekte ve besmelenin Fâtiha'dan veya sûre başlarından âyet sayılıp sayılmayacağı tartışması aktarılmaktadır.İnsânü'l-uyûn (es-Sîretü'l-Halebiyye) Aktarılan bir rivayette, namazda sesli olarak besmele ve devamındaki âyetler okunduğunda cemaatin de açıktan tekrar etmesi üzerine kıraati dinleyip susmayı emreden âyetin indirildiği kaydedilir.Ahkâmü'l-Kur'ân
Mâlikîlere göre
namazlarda Fâtiha'dan önce ya da sûre başında besmelenin ne gizli ne de açıktan okunmayacağı ifade edilir.Maʿuna Mâlik b. Enes'in farz namazda besmelenin açıktan okunmasında bir sakınca bulunmadığını ifade ettiği nakledilir.Şerhu't-Telkīn
Namazda besmele okunması durumunda bunun gizlice yapılacağı, açıktan okunmasının ise görüldüğü ifade edilir.Mevâhibü'l-celîl li-şerhi Muhtasarı Halîl Farz namazda besmele okumanın kerahetinin görüş ayrılığından sakınma kastı bulunmayan hallere özgü olduğu, bu ihtilaftan kaçınmak amacıyla okunduğunda kerahetin ortadan kalkacağı belirtilir.Fawakih DawaniMinah Jalil
Farz namazda Fâtiha sûresinin başında besmelenin gizlice okunmasının olduğunu kabul eden bir görüşün de bulunduğu aktarılır.Tafsir Fâtiha'dan sonra birden fazla sûre okuyan kişinin sûrelerin arasını besmele ile ayırıp ayırmayacağı konusunda farklı rivayetlerin mevcut olduğu nakledilir.Şerhu't-Telkīn
Gece namazı veya teravih kılan kimsenin sûreler arasında dilerse besmele okuyabileceği ifade edilir.et-Telkīn fi'l-fıkhi'l-Mâlikî
Hanbelîlere göre
Namazda istiftâh ve istiazeyle birlikte besmelenin de gizli okunacağı, açıktan okunmasının sünnet olmadığı belirtilir.Gāyetü'l-müntehâŞerhu Müntehe'l-İrâdât Besmelenin sûreleri birbirinden ayıran bağımsız bir âyet olduğu ve namazda gizlice okunmasının mendup görüldüğü aktarılır.Mukhtasar IfadatGāyetü'l-müntehâ
Kaynaklarda, besmelenin açıktan okunmasının daha üstün bir bulunduğunda yapılabileceği ve bunun uygun görüldüğü belirtilir.Mukhtasar Fatawa MisriyyaMajmuʿ Rasail
Kaynakta besmele konusunda farklı görüşler sıralanır: kimine göre okunması , kimine göre gizli de açık da mekruhtur, kimine göre ise hatta müstehaptır; bir grup da okumakla terk etmeyi eşit tutar.Mukhtasar Fatawa Misriyya
Kaynakta, gönülleri birleştirmek amacıyla daha faziletli olanı terk etmenin câiz olduğu belirtilir; bunun örneği olarak Peygamber'in Kâbe'yi İbrâhim'in temelleri üzerine yeniden kurmaktan Kureyş'in nefret etmesi korkusuyla vazgeçmesi gösterilir.Mukhtasar Fatawa Misriyya
Kaynakta, bazı sahâbîlerin namazda istiâze ve besmeleyi, bunları okumanın sünnet olduğunu öğretmek için açıktan okuduğu belirtilir.Mukhtasar Fatawa Misriyya Kaynağa göre besmeleyi bazen açıktan bazen gizli okumuş, bu uygulamaların biri diğerinden daha üstün olsa da üstün olmayanı yapanın câiz bir fiil işlemiş sayılacağı ifade edilir.Mukhtasar Fatawa Misriyya
Kaynakta, besmelenin Fâtiha'dan bir âyet olup olmadığına dair rivayetlerin farklılaştığı, buna karşılık bir müctehidin açıktan okumama hususundaki görüşünün değişmediği belirtilir; besmelenin Fâtiha'dan âyet sayılmasından açıktan okuma hükmünün çıkarılamayacağı, bunun birçok kişi tarafından yanlış aktarıldığı da eklenir.Fath Bari Fi Sharh Sahih Bukhari
Kaynakta besmelenin her sûreden bir âyet olup olmadığı konusunda üç görüş bulunduğu anlatılır; birinci görüş, besmelenin Neml dışında ne Fâtiha'dan ne de başka bir sûreden âyet olmadığını, Kur'ân'ın haberle değil sabit olduğu gerekçesiyle savunur.Lubab Fi ʿUlum Kitab
Kaynakta besmele, istiftâh, istiâze ve âmin gibi namazdaki sünnet sözler arasında sayılır.Keşşâfü'l-kınâ'
Kaynaklarda namazda istiâzeden sonra besmele okunacağı, besmelenin Berâe dışındaki her iki sûre arasında ayırıcı bir âyet olduğu ve Berâe'ye onunla başlanmasının mekruh sayıldığı belirtilir.Müntehe'l-irâdâtHashiya
Kaynakta Fâtiha'dan sonra sûrenin bütün olarak okunmasının müstehap olduğu ve sûreye besmele ile başlanacağı belirtilir.er-Ravzü'l-mürbi'
Kaynakta, Enes kıraatin Fâtiha ile ya da besmelesiz "el-hamdü" kelimesiyle açıldığını bildirdiği, ancak bunun kıraatten önce zikir, dua, istiftâh, istiâze veya besmele bulunmasını dışlamadığı belirtilir.Rawaiʿ Tafsir
Bu sürüm deneme aşamasındadır. Mezhepler arasında görüş ayrılığı olan konularda cevap bir görüşü öne çıkarabilir veya görüşleri âlim adıyla göstermeyebilir. Karar vermeden önce kaynaklara ve ehline danışın.