( Dört fıkıh mezhebi yan yana )
Bu tablo nasıl okunur?
Her hücre, o geleneğin kendi müellifine ait doğrulanmış bir cümledir; geleneğin tamamına genellenmez. Bir hücreye tıklayınca o geleneğin aşağıdaki tam bölümüne gidilir.
- HANEFÎKaynaklı görüş
Tuhfetü'l-fukahâ'da vitir namazının hükmüne dair farklı nakiller bulunmakla birlikte, haber-i vâhidle sabit olması sebebiyle vacip kabul edildiği belirtilir.
- ŞÂFİÎKaynaklı görüş
el-Hâvî'de beş vakit dışındaki namazların nafile sayıldığını belirten rivayetler ile orta namaz âyeti delil getirilerek vitrin sünnet olduğu açıklanır.
- MÂLİKÎKaynaklı görüş
İşrâf ve el-Ma'ûne metinlerinde vitir namazının farz veya vacip olmayıp müekked bir sünnet olduğu, binek üzerinde kılınabilmesinin de buna delalet ettiği ifade edilir.
- HANBELÎKaynaklı görüş
el-Muğnî ve el-Kâfî'de vitir namazının farz derecesinde olmadığı ve müekked bir sünnet hükmü taşıdığı kaydedilir.
Kaynakta yatsı namazının ardından kılınan üç rekâtlık vitir namazının vacip olduğu aktarılmaktadır.Askere Din KitabıAskere Din Kitabı
Kaynakta vitir namazının gece namazını tamamlayan müstakil bir sünnet olduğu nakledilmektedir.Abdülazîz b. Bâz fetvalarıAbdülazîz b. Bâz fetvaları
Vaktin çıkmasıyla düşmemesinin vitrin vücûbuna delil sayıldığı, amelen farz ve ilmen vacip görülüp sabah namazı esnasında hatırlanmasının o namazı ifsat edeceği kaydedilir.Nukhab Afkar
Gece kılınamayan vitir namazının sabah namazı kılınırken hatırlanması durumunda sabah namazının bozulup bozulmayacağı ve vitrin vacip olup olmadığı hususunda farklı değerlendirmelere yer verilir.Şerhu Muhtasari't-Tahâvî
Vitir namazının faziletine veya beş vakit namaza ilave olarak emredildiğine dayanak gösterilen rivayetlerin ve üzerinde sıhhat bakımından tenkitlerin bulunduğu belirtilir.Keşfü'l-lisâm Şerhu Umdeti'l-ahkâm
Binek üzerinde namaz kılınabilmesi uygulaması üzerinden vitir namazının bağlayıcı bir vücûb taşıyıp taşımadığı ve bu hükmün tarihsel süreci incelenir.el-Kevserü'l-cârî ilâ riyâzi ehâdîsi'l-Buhârî
Yatsı namazı kılınmadan önce vitir kılındığında veya vitir eda edilmeden sabah namazına durulduğunda namazların iadesi ve sıhhati hususunda farklı içtihatların bulunduğu aktarılır.Ishraf ʿAla Madhahib
Sabah vakti girdikten sonra vitir namazının ancak uyuyakalan kimseler için kılınabileceği, bilerek bu vakte ertelemenin ise tasvip edilmediği ifade edilir.el-Muvatta'
geçen vitir kılma çağrısının Allah'ın tekliğini tazim gayesiyle inananlara yönelik bir teşvik niteliği taşıdığı açıklanır.Muyassar
( İhtilaf )
Ebû Hanîfe
Ebû Hanîfe'den vitir namazının farz derecesinde olmayıp vacip hükmünde olduğu nakledilir.Bayan Fi Madhhab Shafiʿi
Mâlik b. Enes
Mâlik b. Enes'ten vitir namazının farz veya vacip olmayıp sünnet olduğu nakledilir.Bayan Fi Madhhab Shafiʿi
Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî
Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî'den vitir namazının müekked bir sünnet olduğu ve vacip sayılmadığı nakledilir.ʿUyun Masail
Vitir namazının müekked sünnet sayıldığı aktarılırken vacip olarak değerlendirildiği de nakledilmektedir.Bayan Fi Madhhab ShafiʿiTuhfat FuqahaNûrü'l-îzâhel-Hâvi'l-kebîr
( Dört fıkıh mezhebi )
Başlıklar neye göre konuyor?
Başlıklar, cümlenin dayandığı eserin müellifine göre konur. Müellifin mezhebi yalnız klasik müellifin Arapça adındaki mezhep nisbesinden (el-Hanefî, eş-Şâfiî…), OpenITI künyesinden ya da mezhebini kendi cümlesiyle söyleyen TDV İslâm Ansiklopedisi maddesinden okunur; birden çok mezhep söylenen, mezhebi tartışmalı ya da değişmiş görünen ve nisbesi kabile adı olabilecek müellif hiçbir başlığa yazılmaz, mezhebi kaynakla kayıtlı olmayan müellif de genel kısımda kalır. Her cümle kendi müellifinin sözüdür, mezhebin tamamına genellenmez. Kur'ân, hadis mecmuaları ve çağdaş kaynaklar başlıkların üstünde durur.
Hanefîlere göre
Tuhfetü'l-fukahâ'da vitir namazının hükmüne dair farklı nakiller bulunmakla birlikte, haber-i vâhidle sabit olması sebebiyle vacip kabul edildiği belirtilir.Tuhfat Fuqaha Metinde vitir namazının diğer sünnetlerden daha kuvvetli olup inkâr edenin kâfir sayılmayacağı bir vücûb derecesinde bulunduğu nakledilmektedir.el-Mebsût
Bedâi'u's-sanâi'de vitir namazının terkine dair tehdit içeren rivayetler ve gerekliliği üzerinden vacip olduğu temellendirilir.Bedâiu's-sanâi' Nûru'l-îzâh ve Merâkı'l-felâh metinlerinde vitir namazının üç olarak eda edilen bir vacip olduğu kaydedilir.Nûrü'l-îzâhMaraqi Falah Sharh Nur Idah
Kaynakta, ilgili âyette geçen ifadenin farz namazların ardından eda edilen sünnet vitir namazına işaret ettiği aktarılır.Mafatih Aghani
Şâfiîlere göre
el-Hâvî'de beş vakit dışındaki namazların nafile sayıldığını belirten rivayetler ile orta namaz âyeti delil getirilerek vitrin sünnet olduğu açıklanır.el-Hâvi'l-kebîr Şerhu's-sünne ve Necmü'l-vehhâc eserlerinde vitir namazına dair emir lafızlarının bağlayıcı vücûba değil sünnetin kuvvetine hamledildiği belirtilir.en-Necmü'l-vehhâcŞerhu's-sünne et-Tavzîh'te âlimlerin çoğuna göre vitir namazının müekked sünnet olduğu, Ebû Hanîfe'ye göre ise vacip olup terk edilmesi durumunda kazasının gerekeceği aktarılır.TawdihTawdih
Metinde, vitir namazının bir hak olduğunu belirten ifadelerin sünnet anlamına geldiği ve güvenilir rivayetler doğrultusunda bu namazın bağlayıcı bir vücûb taşımadığı ifade edilir.Şerhu Süneni Ebî Dâvûd
Mâlikîlere göre
İşrâf ve el-Ma'ûne metinlerinde vitir namazının farz veya vacip olmayıp müekked bir sünnet olduğu, binek üzerinde kılınabilmesinin de buna ettiği ifade edilir.IshrafMaʿuna
Kaynakta vitir namazının yolculukta binek üzerinde kılınmasının olduğu ve vaktin daralması sebebiyle yalnızca sabah namazı kılınabildiğinde vitrin kaza edilmesinin gerekmediği belirtilir.Tahdhib Mudawwana
Kaynakta vitir namazının yatsı farzını mı yoksa gece kılınan nafileleri mi tamamladığına dair ihtilafa değinilerek nafilelerin vitri kabul edilmesi durumunda öncesinde çift rekât kılınması gerektiği belirtilir.el-Mu'lim bi-fevâ'idi Müslim
Hanbelîlere göre
el-Muğnî ve el-Kâfî'de vitir namazının farz derecesinde olmadığı ve müekked bir sünnet hükmü taşıdığı kaydedilir.MughniKafi Fi Fiqh el-Mübdi' ve Keşşâfü'l-kınâ' metinlerinde vitir namazının ümmet için vacip olmadığı, terk edilmesine yönelik kınamaların sünneti tekite matuf olduğu belirtilir.el-Mübdi'Keşşâfü'l-kınâ'
Rivayetlerde vitir namazının bir hak ve vacip olduğu, beş vakit namaza ilave olarak emredildiği ve son derece değerli bir ibadet sayıldığı zikredilir.Tenkīhu't-Tahkīk Vaktinde kılınamayan vitir namazının kazasında kaç rekât eda edileceği meselesinin, vitrin tek bir rekâttan mı yoksa gece kılınan namazların tamamından mı ibaret görüldüğü anlayışına dayandığı belirtilir.Fath Bari Fi Sharh Sahih Bukhari
Bu sürüm deneme aşamasındadır. Mezhepler arasında görüş ayrılığı olan konularda cevap bir görüşü öne çıkarabilir veya görüşleri âlim adıyla göstermeyebilir. Karar vermeden önce kaynaklara ve ehline danışın.